Betere bescherming voor werknemer die de klok luidt

Werknemers die een misstand op hun werk willen melden, worden vanaf 1 juli 2016 beter beschermd. Dat is tenminste de bedoeling van de onlangs aangenomen Wet Huis voor Klokkenluiders. Emke Vreugdenhil is advocaat arbeidsrecht en vertelt in een interview over de nieuwe klokkenluidersregeling.

Advies

Op dit moment is er al het Adviespunt Klokkenluiders. “Maar dit adviespunt heeft slechts een adviserende rol en geen onderzoeksbevoegdheden. Alleen voor werknemers in de overheidssector is er nu een speciale onderzoeksraad. Met ingang van de nieuwe wet vinden álle werknemers straks advies, ondersteuning en onderzoek bij het Huis voor Klokkenluiders. Daarnaast legt de wet ook verplichtingen op aan werkgevers.”

Huis voor Klokkenluiders
Het Huis voor Klokkenluiders krijgt twee kamers: de advieskamer en de onderzoekskamer. “De advieskamer is laagdrempelig en fungeert als een vertrouwenspersoon. Iedere werknemer kan hier altijd terecht voor advies en ondersteuning. De adviesafdeling mag ook doorverwijzen naar inspecties. Denk bijvoorbeeld aan de gezondheidsinspectie.”

“De onderzoekskamer – de naam zegt het al - doet onderzoek naar misstanden, bijvoorbeeld naar valse facturen. De onderzoeksafdeling acteert alleen op basis van een verzoek van een werknemer en komt in principe alleen in beeld als de misstand eerst intern bij de werkgever is gemeld. Tussen de kamers bevinden zich formele muren: er wordt geen informatie tussen de kamers uitgewisseld, tenzij de werknemer daar mee instemt. De regie ligt altijd bij de werknemer.”

Interne klokkenluidersregeling
De werkgever die meer dan vijftig werknemers in dienst heeft, krijgt met deze wet de verplichting om een interne klokkenluidersregeling op te stellen. “In deze regeling staat onder andere de procedure bij melding van een misstand en de (vertrouwens)persoon bij wie de klokkenluider terecht kan.”

De wet brengt ook wijzigingen mee van het Burgerlijk Wetboek. “Een werkgever mag een werknemer niet benadelen als hij ‘te goeder trouw’ bij de werkgever of het Huis voor Klokkenluiders melding heeft gemaakt van een misstand.”

Zwijgen
Heeft een klokkenluider melding gedaan van een misstand dan moet hij vervolgens wel rekening houden met de belangen van zijn werkgever. Critici beweren dan ook dat de nieuwe wet monddood maakt, maar Vreugdenhil ziet dat niet zo: “Werknemers zijn niet perse uit op publiciteit, ze willen dat de situatie die zij aan de kaak hebben gesteld verandert. Het gaat erom dat het beleid  wordt aangescherpt en dat er aandacht voor komt. Levert een melding uiteindelijk helemaal niets op? Dan kan de werknemer alsnog naar de media stappen.”

Kritiek
“Ik ben blij dat het op de agenda staat en er nu meer aandacht voor klokkenluiders is. De eenzaamheid bij werknemers die misstanden melden is ontzettend groot, daarom is het goed dat er een wettelijk basis komt.”

Toch heeft Vreugdenhil een aantal mitsen en maren: “Het is voor kleine werkgevers niet verplicht om een interne klokkenluidersregeling op te stellen. Werknemers in kleinere organisaties zijn daardoor nog steeds kwetsbaar. Daarnaast is het de vraag of de ‘anti-benadelingsbepaling’ niet alleen op papier, maar ook in de praktijk daadwerkelijk benadeling voorkomt.

”Verder is het budget om onderzoek te doen erg laag. “Het jaarlijkse budget ligt op vier ton, onvoldoende om goed onderzoek te kunnen doen. Daarnaast heeft het Huis niet de volledige bevoegdheden, zoals bijvoorbeeld het Openbaar Ministerie, voor grondig onderzoek.”

“Wat ik ook erg jammer vind is dat in deze wet geen wettelijke rol is weggelegd voor de (interne of externe ) vertrouwenspersoon. Ook nu al kan de werkgever een door de Landelijke Vereniging van Vertrouwenspersonen gecertificeerde vertrouwenspersoon aanstellen, bij wie de werknemer terecht kan. Het is een gemiste kans dat de wet naast het Huis voor de Klokkenluiders, de laagdrempelige figuur van de vertrouwenspersoon niet een formele basis heeft gegeven.”

Bewustwording
“Het hogere doel van deze wet is bewustwording van integriteitsrisico’s. Hoe meer bewustzijn, hoe minder misstanden er plaats zullen vinden. Mijn belangrijkste tips? Werkgevers (ook de kleinere), zorg dat de interne klokkenluidersregeling op orde is en vraag jezelf af: hoe maken we de kans op misstanden zo klein mogelijk? Benoem een interne of externe vertrouwenspersoon.” 

“Aan werknemers zou ik het volgende willen meegeven. Constateer je een misstand? Schroom niet om een vertrouwenspersoon in te schakelen. Omdat er ook arbeidsrechtelijke risico’s kleven aan het doen van een melding, is het daarnaast verstandig om ook contact te leggen met een arbeidsrecht advocaat. Die kan op de achtergrond adviseren en als het nodig is: in actie komen.” 

Gerelateerde berichten

Wellicht loopt u weleens ergens tegenaan waarvan u eigenlijk vindt dat het op die manier niet behoort te gaan, maar waarvan u geen melding durft...
In 2015 is en wordt het arbeidsrecht en ontslagrecht ingrijpend veranderd. De nieuwe wetgeving is gericht op arbeidsmobiliteit. Niet het behoud...

Deel dit nieuws artikel

Social buttons: 

Vind voor mij de juiste advocaat

U heeft hulp nodig bij een juridisch conflict? Laat ons u helpen met het vinden van de beste advocaat!
Reageer

Experts uitgelicht

Huurrecht, Bouwrecht, Burenrecht
5

(2 beoordelingen)
(Incasso) beslag en executierecht, Ontslagrecht, Echtscheiding
5

(4 beoordelingen)
Aansprakelijkheidsrecht, Arbeidsrecht, Hippisch recht
5

(1 beoordeling)

Exclusief bij De Advocatenwijzer

Gratis juridische documenten
Bespaartips bij juridische kosten
Beoordeel jouw expert
...en verder nog veel meer
Zelf aan de slag?